Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından bu yıl 10’uncusu hazırlanan Dünya Enerji Yatırımları raporuna göre, Afrika’da özel sektör kaynaklı temiz enerji yatırımları, 2019’da yaklaşık 17 milyar dolardan 2024’te yaklaşık 40 milyar dolara yükseldi.
Rapora göre, küresel enerji sektörüne bu yıl 3,3 trilyon dolar yatırım yapılacak, toplam temiz enerji yatırımı ise 2,2 trilyon dolar olacak. Dünya nüfusunun yüzde 20’sini barındıran Afrika ise temiz enerji yatırımlarının sadece yüzde 2’sine ulaşabilecek. Hesaplamalara göre, Afrika’nın bu yıl temiz enerji yatırımlarından alacağı pay yaklaşık 44 milyar dolar olacak.
1 milyar insanın temiz pişirme yakıtına erişimi yok
Kıta genelinde halihazırda 600 milyon insan elektriğe erişimden yoksunken, yaklaşık 1 milyar insan temiz pişirme yakıtı ve teknolojilerine ulaşamıyor. Rapora göre, Sahra Altı Afrika bölgesinde yatırımlar, bölgenin büyüklüğü ve nüfus potansiyeline kıyasla hala “çok düşük” seviyelerde bulunuyor.
Afrika’da düşük olan temiz pişirme çözümlerine yönelik yatırımlar, genellikle bağışçılara, kamu desteklerine ve hibelerle yürütülen projelere bağlı oluyor. Bu alan, yatırımcılar açısından yeterli getiri potansiyeli sunmadığı için tercih edilmiyor. Bu durum, enerji yatırımlarında ‘ticari olarak geri dönüşü olmayan’ alanlarda kamu politikalarının ne denli belirleyici olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
Rapora göre, enerjiye erişim alanında sürdürülebilir ve adil çözümlere ulaşmak için, temiz pişirme teknolojileri gibi temel hizmetlerin desteklenmesinde daha fazla kamusal ve uluslararası iş birliği yapılması önem arz ediyor.
Yatırımların yüzde 70’i hâlâ fosil yakıtlara ayrılıyor
IEA’ya göre, Afrika’da toplam enerji yatırımlarının yaklaşık yüzde 70’i hala fosil yakıtlara ayrılıyor. Kamu ve kalkınma finansmanı kaynaklı enerji yatırımları geçen yıl 2015’e kıyasla üçte bir oranda azalarak 20 milyar dolara geriledi. Söz konusu düşüşte, kıtanın petrol ve doğal gaz sektöründeki yatırım azalışı belirleyici oldu. Yenilenebilir enerji yatırımları ise bu kaybı ancak sınırlı ölçüde telafi edebildi.
