Fahriye KUTLAY ŞENYURT/MERSİN
Türkiye’de meydana gelen don olayları, sıcak yanıkları ve fırtına gibi doğa olaylarının üreticileri ciddi ekonomik kayıplara uğrattı. Özellikle Akdeniz Bölgesi’nde iki yıldır mevsim değişiklikleri sebebiyle sert çekirdekli ürünlerde erken çiçeklenme meydana geldiğini ve bazı çeşitlerde dondan dolayı ciddi hasarlar oluştu. Bu nedenle hiçbir ürün alınamadığını söyleyen Mersin Ziraat Odası Başkanı Musa Yılmaz, “Üreticilerimiz TARSİM sigortası yaptırmalarına rağmen, genel şartlara göre ürün teminatı tomurcuk döneminde başlamadığı için üreticiler bu hasarlardan fayda sağlayamamaktadır. Türk çiftçisinin durumu ve artan girdi maliyetleri göz önüne alındığında, sürdürülebilir üretim için devletin üreticilere destek vermesi ve TARSİM’in bir devlet kuruluşu olması nedeniyle don teminatının tomurcuk döneminden başlaması hem ekonomik hem de bireysel açıdan büyük fayda sağlayacaktır” dedi.
“Sıcak yanığı teminat kapsamına alınmalı”
Geçen yıl Akdeniz Bölgesi’nde bağlarda, domates, karpuz gibi ürünlerde oluşan sıcak yanıklarının hem kalite kaybına neden olduğunu hem de üreticileri ekonomik açıdan zora koyduğunu belirten Yılmaz, “Sıcak yanığının da TARSİM teminat kapsamına alınması, üreticilere önemli bir fayda sağlayacaktır. Çukurova Bölgesi’nde Haziran 2024’ten itibaren başlayan sıcaklar nedeniyle üzüm, karpuz, kavun ve narenciye ürünlerinde sıcak yanmaları meydana gelmiştir. Ancak, bu durum TARSİM teminat kapsamında olmadığından, sigortalı üreticiler mağdur olmuştur. Sıcak yanmasının da teminat kapsamına dahil edilmesi gerekmektedir” diye konuştu. Başkan Yılmaz, kiraz hasarlarında eksper değerlendirmesi yapılırken diğer ürünlerde olduğu gibi beş sınıf yerine üç sınıfa ayrılmasının daha uygun olacağını, çünkü kirazın meyve suyu olarak değerlendirilemediğini, üreticinin mağduriyetinin önlenmesi için bu düzenlemenin önemli olduğunu söyledi. Yılmaz ayrıca, şeftali gibi sert çekirdekli ürünlerde çiçek açmasa bile tomurcuk içindeki dişiciğin dondan zarar gördüğünde döllenme gerçekleşemeyeceğine, bu nedenle sert çekirdekli ürünlerde teminatın tomurcuk döneminde başlaması gerektiğine dikkat çekti.
Narenciye ürünlerinde sıcak dökümü teminatının yalnızca küçük meyve ve çiçek dökümünü kapsadığını ve sadece Mayıs ayı içerisinde geçerli olduğunu sözlerine ekleyen Başkan Yılmaz, “Oysa dökümler Haziran sonuna kadar devam edebilmektedir. Bu sebeple sıcak teminatı süresinin uzatılması gerekmektedir. Ürünlerde fırtına teminatı da şu an 60 kilometre ve üzeri hızlarda uygulanmaktadır. Ancak, 40 kilometre hızında bile rüzgârlardan kaynaklı zararlar oluşabilmektedir. Bu nedenle teminat sınırının daha düşük hızlara çekilmesi uygun olacaktır. TARSİM şartlarına göre fırtına teminatında kalite kaybı kapsam dışıdır. Oysa kiraz ve eriklerde fırtınadan dolayı meyvelerin birbirine sürtünmesinden kaynaklı hasarlar meydana gelebilmektedir. Bu nedenle kalite kaybının da teminat kapsamına dahil edilmesi gerekmektedir. Bir diğer sorunumuz ise Akdeniz Bölgesi’nde 2025 yılı kışında ürünlerde don olayı yaşanmış, ayrıca ağaçlarda dondan dolayı kurumalar meydana gelmiştir. Ağaçlarda kar ağırlığı teminatına ek olarak don teminatının da dâhil edilmesi üreticiler açısından yararlı olacaktır” açıklamalarında bulundu.
“Üretici ayakta kalmazsa, sofralar da boş kalır”
Tarımın sürdürülebilirliği için üreticinin desteklenmesi gerektiğine atıfta bulunan Başkan Musa Yılmaz, “Üreticimizin alın teri sigorta sisteminde adil şekilde karşılık bulmalıdır. Tüm bu talepler, sadece çiftçimizi değil ülkemizin gıda güvencesini ilgilendirmektedir. Yetkililerimizin sesimize kulak vermesini istiyoruz” ifadesini kullandı.
