Nesrin KOÇASLAN
Ayvalık Ticaret Odası tarafından ilki 1970 yılında kutlanan “Ayvalık Uluslararası Zeytin, Hasat ve Turizm Festivali”, 16-19 Ekim tarihleri arasında 20. kez “Turizmin Değeri Zeytinyağının Başkenti Ayvalık’ta Buluşalım” sloganıyla düzenlendi.
Ayvalık Ticaret Odası, Balıkesir Büyükşehir Belediyesi, Ayvalık Belediyesi ve diğer oda ve kurumlar tarafından desteklenen festivalde üretim ve ihracata yönelik açıklamalarda bulunan Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Ali Uçar, körfez bölgesinde kurulacak Kuzey Ege Zeytinyağı Lisanslı Depo yatırımının üreticiye önemli avantajlar sağlayacağını söyledi. Uçar, yapılan fizibilite çalışmalarının ardından Ayvalık’ta kurulacak olan deponun 6 bin ton kapasiteye sahip olacağını belirtti.
“Lisanslı deponun en büyük avantajı, ürünün envanterini çıkarma şansı tanıması” diyen Uçar, “Üretici malını bu depoya koyduğunda, ürünü sigortalanmış olacak. Saklama koşulları uygun olacağı için ürün değerini kaybetmeyecek. Ayrıca çiftçi ve sanayici, alacağı Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) ile Ziraat Bankası’ndan yüzde 50 indirimli kredi kullanabilecek. Böylece hem üretici hem fabrikacı finansman sağlayacak. Bu depo tüm süreci regüle edecek” dedi.
Projenin yatırım maliyetinin 6 milyon dolar olacağını kaydeden Uçar, LİDAŞ ile iş birliği yapılacağını söyledi. Uçar, “Bugün Ankara’ya gidiyoruz, LİDAŞ ile toplantımız var. LİDAŞ, burada kurulacak depoda bize ortak olacak” açıklamasında bulundu.
“Zeytinyağında 200 bin ton stokla arz sıkıntısı yaşanmayacak”
Hasat dönemine girildiğini kaydeden Ali Uçar, zeytinyağı rekoltesi hakkında da açıklamalarda bulundu.
Türkiye’nin 2022-2023 döneminde 150 bin ton ile 725 milyon dolar, 2023– 2024 döneminde dünya genelinde 120 ülkeye toplam 75 bin ton zeytinyağı ihraç ederek yaklaşık 506 milyon dolar gelir elde ettiğini söyleyen Uçar, “Ayvalık da zeytinyağının hem üretiminde hem de satışında önemli rol alıyor. Türkiye’nin en büyük zeytinyağı ihracatçıları kentimizde bulunuyor ve en önemlisi de yüksek katma değerli ihracatın merkez kenti konumundayız.
Ayvalık Zeytinyağı’nın Avrupa Birliği tescil süreci devam ederken Ayvalık da Türkiye’de en çok zeytinyağı markasına sahip olan kenti konumundadır. Bu sene Türkiye genelinde 200-250 bin ton arasında rekolte bekliyoruz. Geçen yıla göre sektörümüzde ‘yok yılı’ olarak tabir edilse de geçmiş yıl rekor üretimden devreden 200 bin ton stoğumuzla bu yıl herhangi bir arz sıkıntısı oluşmayacaktır” dedi.
“Ambalajlı ihracat için kota getirilmeli”
Türkiye’nin zeytinyağı ihracatında yaşanan dalgalanmalar ve sektörel belirsizlikler, üreticilerin “dökme satış”tan kurtulup ambalajlı ihracata yönelmesini her geçen yıl daha da zorlaştırdığını kaydeden Uçar, “Zeytinyağı ihracatımızda en temel sorun, markasızlık ve plan eksikliği. Yıllardır dökme satışla ilerliyoruz ama bu bizi ileriye taşımıyor. Hedef pazarları önceden belirleyip, o pazarlara özel stratejiler geliştirmeden, yalnızca dökme ihracatı kısıtlayarak sonuç almak mümkün değil” dedi.
Ali Uçar, ambalajlı ihracatı teşvik etmenin en etkili yolunun kota sistemi olduğunu belirterek sözlerine şöyle devam etti: “Yani bir firma 100 birim ihracat yapıyorsa, bunun en az 20 birimini ambalajlı olarak gerçekleştirmesi zorunlu hale getirilmeli. Böylece hem markalı ürünlerin payı artar hem de ülke olarak yeni pazarlara ulaşmamız kolaylaşır. Katma değeri biz değil, yağı bizden alan ülkeler kazanıyor. İspanya bizim yağımızı ambalajlayıp dünyaya sattı. En büyük hatamız buydu.”
Avrupa Birliği’nin tarım ürünlerine uyguladığı kotanın Gümrük Birliği Anlaşması’nın yeniden değerlendirilerek kaldırılmasının elzem olduğunu ifade eden Ali Uçar, AB’ye zeytinyağının bir sanayi ürünü olduğun iyi anlatılması gerektiğinin altını çizdi.
Rekabet zorlaşıyor
İspanya, Tunus ve Fas’ın düşük maliyetlerle üretim yaptığına dikkat çeken Ali Uçar, “Yüksek üretim maliyetleriyle rekabet etmeye çalışıyoruz. Geçtiğimiz yıl ihracat yasağı nedeniyle birçok kontrat iptal edildi. Bu da uluslararası pazarda Türk zeytinyağına olan güveni sarstı. Fiyat tutmayınca hem ihracatçı hem üretici zarar görüyor. Üreticilerin en büyük sıkıntı maliyet baskısı. Zeytinin toplanması kilogram başına ortalama 90 TL’ye mal oluyor, satış fiyatı ise 40 TL civarında. Üretici maliyetini karşılayamadığı için ya yağını bekletiyor ya da azar azar piyasaya sürüyor. Bu da hem fiyat istikrarını bozuyor hem de ihracatı daraltıyor” dedi.
“İhracatta en büyük eksiğimiz markasızlık”
Dünyada Türk yağı algısının sağlanması gerektiğini kaydeden Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Ali Uçar, “Sadece dökme ihracatı kısıtlayarak sonuç alamayız. Zeytinyağı ihracatımızda en temel sorun, markasızlık ve plan eksikliği. Ne yazık ki toplam ihracatın yalnızca yüzde 30’u ambalajlı, kalan yüzde 70’i dökme şekilde yurt dışına satılıyor. Türkiye, zeytin ağacının bereketini dünyaya sunmak istiyorsa, artık planlı bir ihracat modeliyle hareket etmeli” dedi.
