Bir çekişme ve pazarlama harikası NBA: Oyuncuların maaşları 50 milyon doları aştı

Tam da NBA finallerinin göbeğindeyiz. İki genç ve hırslı takım NBA’in en iyisi olabilmek için yedi maçlık seride kapışıyor: Shai Gilgeous-Alexander önderliğindeki Oklahoma Thunder, Tyrese Haliburton’ın yıldızlaştığı Indiana Pacers’a karşı. Ligdeki diğer rakiplerine nazaran daha ucuza kurulmuş ve yine görece küçük şehirlerden gelen bu iki takım parkede kıyasıya mücadele ede dursun, bir yandan da NBA’in ticari başarısı konuşuluyor. Öyle ya, ticari mantıkla kurulmuş Amerikan liglerinde TV reytingleri, bunun gelirlere etkisi, oyuncu kazançları gibi mevzular zaman zaman sahada olup bitenin önünde geçebiliyor.

Beyzbolun yerini kaptı

NBA geçen 40 yılda hem sportif hem de ticari olarak öyle başarılı yönetildi ki hem beyzbolun kürsüdeki yerini kaptı hem de daha genç izleyici kitlesini cezbetmeyi başardı. 30 takımın yer aldığı NBA, genç izleyici kitlesi sayesinde bir süredir ABD’nin ikinci takım sporu unvanını koruyor. Amerikan futbolu ligi NFL, açık ara ülkenin bir numaralı ligi, beyzbol ligi MLB ise az farkla üçüncü.

Michael Jordan devri

Tüm bunların arkasında doğru bir strateji yatıyor: Önce çekişme yarat, sonra iyi pazarla. Önce sportif tarafla başlayalım. Türkiye’de ilk yayınlandığı dönemde ve sonrasında yani 1990’larda NBA birkaç takımın egemenlik kurduğu bir ligdi: Önce Boston Celtics ve Los Angeles Lakers, sonra Chicago Bulls ve Houston Rockets, en sonunda San Antonio Spurs, Magic Johnson ve Michael Jordan devri NBA’i hem ABD’ye hem dünyaya pazarlamak için ideal bir dönemdi. 2010’dan itibaren süper takımlar devri geldi. LeBron ve Curry’nin önderliğindeki şampiyonları izledik.

Buna karşılık oyuncular ve lig arasında imzalanan son iki toplu iş sözleşmesiyle (CBA) beraber işler değişti. NBA’de yürürlükteki maaş tavanı sebebiyle bir süredir süper takım kurmak çok maliyetli hale geldi. Bu sebeple yıldız oyuncular farklı takımlara dağıldı. Tek bir takımda birkaç yıldız oyuncu dönemi geçmişte kaldı artık. İşte bu sayede ligde müthiş bir rekabet dönemi başladı. Bu yıl, Thunder – Pacers finaliyle beraber son yedi sezondaki yedinci farklı şampiyonu göreceğiz. Son yedi sezonda bırakın üst üste şampiyon olmayı üst üste final oynayabilen takım bile çıkmadı. Kısacası, yıldızlar farklı takımlara dağılınca lige bir nevi eşitlik ve denge politikası geldi. Böyle olunca sahada sürekli çekişme, heyecan ve gösteri var.

İlmek ilmek işlenmiş bir marka

Şimdi ticari tarafa bakalım. Zaten NBA 40 yılı aşkın bir süredir ilmek ilmek işlenerek yaratılmış bir marka. Jordan’lardan bugüne itibar ve izlenirliği hep yüksek bir lig söz konusu. Mevcut rekabet elbette ticari tarafa da olumlu tesir etti. NBA, geçen yıl yayın hakları için dev medya gruplarıyla aylar süren bir pazarlık masasına oturdu. Halen başta ABD olmak üzere tüm dünyada canlı spor yayın hakları için kıyasıya bir rekabet var. Bundan faydalanarak masada klasik karasal TV gruplarıyla stream yayıncılarını âdeta kapıştırdılar. Sonunda NBA masadan büyük bir zaferle kalktı. Çünkü, NBC, Amazon ve Disney gruplarıyla yaptıkları anlaşma sayesinde 2025 ile 2036 yılları arasında ABD’deki yayın hakları için toplam 76 milyar dolarlık bir gelir elde edecekler.

10 sezonluk medya geliri garanti

Öyle gözüküyor ki, en az 10 sezon medya geliri garantiye alınmış durumda. Sadece ABD’den yıllık 7 milyar dolara yakın medya geliri akacak. Üstelik bu rakama yaklaşık 700 milyon dolarlık uluslararası medya geliri dahil değil. Oradan gelecek meblağ, gişe gelirleri ve sponsorluk anlaşmalarıyla beraber gelecek sezondan itibaren 30 takımın toplam sezonluk gelirinin 17-18 milyar dolar seviyesine çıkması bekleniyor.

Tabii ki bu gelir artışından oyuncular da doğrudan yararlandı. Son 15 yılda hem ortalama maaş hızla arttı hem de en yüksek maaşlar sıra dışı seviyeye yükseldi. Mevcut sezonda NBA’de ortalama sezonluk maaş 2 milyonluk artışla 11,9 milyon dolara çıktı. Ortanca maaş ise 6,6 milyon dolar. Ligin yıldızlarının maaşları ise çok daha yüksek. Mesela bu sezon en yüksek maaş alan oyuncu Steph Curry takımı Golden State ile sözleşmesinden tam 55,8 milyon dolar kazandı. Ligde 50 milyon üstü maaş alan üç oyuncu daha var.

Keza geçen yıl şampiyon olan Boston Celtics, iki yıldızı Jayson Tatum ve Jaylen Brown’ı elde tutabilmek için 314 milyon ve 285 milyon dolarlık ve beşer yıllık yeni sözleşme yaptı. Yeni yayın hakları anlaşmasıyla beraber birkaç sezon içinde beş yıllık ve 500-600 milyon dolarlık sözleşmeleri görmek hiç de sürpriz olmayacaktır… Ancak bir püf noktası var: Bunlar oyuncuların brüt maaşları. Bu rakam üzerinden federal gelir vergisi ve eğer varsa eyalet vergisi ödüyorlar. Menajer payı ve diğer giderler çıkınca her birinin eline geçen net rakam brüt rakamın yarısından az olabiliyor.