Mehmet H. GÜLEL
Son yıllarda kurbanlık fiyatlarındaki artış, Doğu illerinden yapılan hayvan sevkiyatlarının da azalmasına neden oluyor. Piyasada kurban satış beklentisinin düşmesi nedeniyle Doğu’dan yapılan kurbanlık hayvan sevkiyatlarının olumsuz etkilendiği belirtiliyor.
Sektör temsilcileri, bu yıl kurbanlık satış beklentisindeki azalma ve üreticilerin temkinli davranması sonucu Doğu illerinden hayvan sevkiyatlarında ortalama yüzde 20 oranında gerileme yaşandığını aktarıyorlar. Bazı ilçelerde ise sevkiyatların geçen yılla aynı seviyede olduğu da belirtildi. Öte yandan, kurbanlık hisse satışı yapan zincir market sayısı bu yıl da azalmaya devam etti. Geçen sene 3 zincir market satış yaparken, bu yıl sayı 2’ye düştü.
İlçe tarımla yaptığı görüşmede sevklerde önceki yıla göre bir düşüşün yaşandığını kaydeden Aşkale Ziraat Odası Başkanı Selçuk Güney, sevklerde düşüşün yüzde 20 ile 30 bandında olduğunu aktardı. Geçen yıl Aşkale’den günlük 6 ile 7 araç çıkış yaparken, bu yıl çıkış yapan araç sayısının 4 ile 5’e düştüğünü aktaran Güney, “Yine yollara baktığımız zaman sevkiyatlarda nispetten bir azalma görünüyor. Batıya giden sevkiyatlarda canlılık yok.
Eskisi gibi sık aralıklarla araç gitmiyor. Sevklerde bir azalma yaşanıyor. Kurbanlık fiyatları ise şu anda canlı hayvanın kilogramı 270 ile 300 lira arasında değişiyor. 500 kilo gelen canlı hayvanın fiyatı 150 bin liraya seviyesinde bulunuyor. Bir pay aşağı yukarı 30 bin liraya denk geliyor” dedi.
Kars’ta şap hastalığı olumsuz etkiledi
Kars hayvan pazarında şap hastalığından dolayı bir aydan fazla bir süre kapalı kaldığını aktaran Kars Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Musa Metin Durmuş, bu durumun hayvancılık sektörünü olumsuz etkilediğini ve şu an bayram arifesinde yine bir haftalık kapanışın söz konusu olduğunu bildirdi.
Sevkiyatların düşmesinde küpe eksikliği ve şap hastalığının etkili olduğunu belirten Durmuş, “Hastalıktan dolayı Tarım İl Müdürlüğü şehirlerarası sevkleri durduruyor. Sadece şehir içinde sevk yapılıyor. Hastalık tam olarak bittikten sonra hayvan pazarı ve diğer illere sevklere izin veriliyor. Biz borsa olarak hayvanı tescil yaptırma kısmında bulunuyoruz. Müstahsil bunu düzenlediği zaman bize tescil ettiriyor. Ama her sevk olan hayvanın tescilini bize getirmiyorlar. Bu yüzden net bir bilgi vermek doğru olmaz ama gözlemlediğimiz kadarıyla geçen seneye nazaran bir düşüş var. Bunu oran olarak söylemek gerekirse yüzde 20 civarında bulunuyor” diye konuştu.
Geri dönüşler ve masraflar kurban sayısını azaltıyor
Bu yıl sevkiyatlarda bir düşüş yaşandığını dile getiren Diyarbakır Damızlık İli Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı Abdullah Çetinkaya, hem küçükbaş hem büyükbaş hayvanların sevkiyatında yüzde 25 ile 30 civarında düşüşün olduğunu söyledi.
Bu yıl sevkiyatların az olmasının nedeninin geçen yıl hayvan götürenlerin geri getirmesi ve masrafların artmasından kaynaklandığına vurgu yapan Çetinkaya, “Batı illerine hayvan götürdüklerinde yer ücreti, lojistik ve kiralar büyük bedeller tutuyor. Bu yüzden götürenler de daha az götürmeyi tercih ediyor ve bu yüzden sevkler de az. Fiyatlar ise bu yıl çok ucuz, Küçükbaş hayvanın canlı toptan kilogram fiyatı 200 ile 220 lira civarında bulunuyor. Perakendede ise kilosu 250 civarında bulunuyor. Büyükbaş ise canlı olarak toptan kilogramı şu anda 260 ile 270 lira seviyesinde yer alıyor” diye konuştu.
Kurbanlık hayvan sayısında yüzde 20 ile 25 arasında bir azalma yaşandığını aktaran Erzurum Kırmızı Et Üreticileri Birliği eski Başkanı Şahin Köse, sevkiyatlarda da epeyce azalmanın olduğunu söyledi. Erzurum tarafında hayvancılıkta genel durumun iyi olmadığını ifade eden Köse, “Geçen sene bir köyden 700 tane hayvan çıkarken, bu yıl 490 tane çıktı. Kurbanlık hayvan da hemen hemen hiç yok gibi. Et fiyatlarında da son dönemde bir gerileme yaşanıyor” dedi.
Ortalama kurbanlık fiyatı 140 bin ile 180 bin arasında
Bölgelerinden hayvan sevkiyatlarının geçen yıl ile hemen hemen aynı olduğunu ifade eden Erzurum Yakutiye Ziraat Odası Başkanı İslam Yıldırım, eğer sevkiyatlar geçen yılla oranla düşmüş göstermiş ise bu yıl içindeki sevkiyatlara yansıdığını söyledi.
Buradaki düşüşün nedeni bazı besicilerin Kurban Bayramı döneminde hayvanın sevkini yaparken, bazıları ise 4-5 ay öncesinden sevkiyatlarını büyükşehirlere yakın bölgelerde beslediklerini aktaran Yıldırım, “Başta İstanbul olmak üzere büyükşehirlerin çevresinde besleyip, öyle satışını yapıyor. Buradan oraya götürüp sadece bu işi yapan insanlar var. Bu yüzden tam olarak şu sayıda şu rakamda düştü dememiz çok doğru bir ifade değil. Tam rakam geçen yılın 1 Haziran ile bu yılın 1 Haziran arası toplam sevkiyat rakamlarıyla ortaya çıkar” açıklamasında bulundu.
Fiyatların geçen yıl ile neredeyse aynı olduğunu ifade eden Yıldırım, bir önceki yıl fiyat artışının yüzde 100’e yakın bir artış yaşandığını, bu yıl ise yüzde 20’lerde olduğunu söyledi. Büyükbaş canlı kurbanlık fiyatının 290 lira ile 300 lira bandında olduğunu kaydeden Yıldırım, “Bu yıl erkek dana ortalama fiyatı 140 bin lira ile 180 bin lira bandında bulunuyor. Ama fiyatlar hayvanın ağırlığına göre 100 bin liradan 300 bin liraya kadar da çıkabiliyor” dedi. Digor Ziraat Odası Yönetim Kurulu Başkanı İsmet Hagi ise kurbanlık için yeterince hayvanın olduğunu belirterek, İstanbul’da çadırların 22 Mayıs’ta açıldığını, hayvan sevkiyatları için iki gün yol hakkı verildiğini ve batıya sevkiyatlarda bir sorun bulunmadığını iletti.
Zincir marketlerin hisse fiyatı 4 yılda 5 kat arttı
Kurbanlık pay satışlarında önemli bir yere sahip olan zincir marketler, her geçen yıl birer birer satışlarını durduruyor. Geçen yıl 3 zincir market kurbanlık hisse satışı yaparken, bu yıl sadece iki tanesi satışlarını devam ettirdi. Satışlarını devam ettiren marketler küçükbaş hayvan cinsine göre fiyat artışı yüzde 33 ile yüzde 50 arasında değişiyor. Büyükbaşta ise yine fiyatlar yüzde 35 ile yüzde 44,5 arasında değişiyor. Zincir marketlerin kurbanlık hisse fiyatı ise son 4 yılda 5 kat artış gösterdi. Sektör temsilcileri, kurban hisse satışı yapan zincir market sayısındaki azalmayı talep eksikliği ve kârlılığın az olmasından dolayı satışlarını durduklarını belirtiyorlar.
